Η Ψευδαίσθηση της Αφθονίας: Πώς τα Dating Apps Άλλαξαν τον Τρόπο που Αγαπάμε (και Απορρίπτουμε).
Όταν η αναζήτηση συντρόφου θυμίζει περισσότερο ψώνια σε online κατάλογο παρά ανθρώπινη σύνδεση, μήπως τελικά οι “άπειρες επιλογές” μας κάνουν πιο δυστυχισμένες;
Είναι Παρασκευή βράδυ, κάθεσαι στον καναπέ με ένα ποτήρι κρασί και το κινητό στο χέρι. Η οθόνη φωτίζει το πρόσωπό σου, καθώς ο αντίχειράς σου κινείται μηχανικά: Αριστερά, αριστερά, αριστερά, χμμ… ίσως δεξιά, όχι, άκυρο, αριστερά. Σε δέκα λεπτά έχεις “δει” και απορρίψει περισσότερους πιθανούς συντρόφους από όσους θα συναντούσε η γιαγιά σου σε ολόκληρη τη ζωή της.
Καλώς ήρθατε στην εποχή του ψηφιακού έρωτα. Μια εποχή που μας υπόσχεται ότι ο ιδανικός σύντροφος είναι κυριολεκτικά ένα “swipe” μακριά. Τα dating apps μας προσφέρουν μια πρωτόγνωρη αίσθηση δύναμης και ελέγχου. Έχουμε μπροστά μας έναν ατελείωτο μπουφέ επιλογών. Φαινομενικά, αυτό είναι το απόλυτο όνειρο. Γιατί λοιπόν τόσες πολλές από εμάς νιώθουμε πιο εξαντλημένες, απογοητευμένες και κυνικές από ποτέ απέναντι στο dating;
Η απάντηση κρύβεται σε αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν “το παράδοξο της επιλογής”. Όταν βρισκόμαστε μπροστά σε υπερβολικά πολλές επιλογές, ο εγκέφαλός μας δεν απελευθερώνεται· αντιθέτως, παραλύει. Το άγχος μήπως κάνουμε λάθος επιλογή αυξάνεται κατακόρυφα. Αντί να χαρούμε με τον συμπαθητικό τύπο που μόλις κάναμε match, αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε: «Κι αν ο επόμενος είναι ψηλότερος, πιο αστείος, πιο πετυχημένος;».
Αυτή η νοοτροπία του “πάντα υπάρχει κάτι καλύτερο” είναι το δηλητήριο της σύγχρονης δέσμευσης. Τα apps έχουν δημιουργήσει μια κουλτούρα όπου οι άνθρωποι αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμα προϊόντα. Τους κρίνουμε μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου βάσει μιας φωτογραφίας και δύο γραμμών βιογραφικού. Αν κάτι μικρό δεν μας αρέσει –ένα λάθος emoji, μια αμήχανη ατάκα, ένα ελαφρώς στραβό δόντι– τους απορρίπτουμε με την ευκολία που επιστρέφουμε ένα ελαττωματικό μπλουζάκι στο e-shop. Έχουμε ξεχάσει ότι πίσω από κάθε προφίλ κρύβεται ένας πολύπλοκος άνθρωπος με ιστορία, φόβους και όνειρα, ακριβώς όπως εμείς.
Αυτή η ρηχή προσέγγιση οδηγεί σε μια μορφή “dating burnout”. Επενδύουμε ελάχιστα σε κάθε νέα γνωριμία, γιατί βαθιά μέσα μας πιστεύουμε ότι η δεξαμενή είναι αστείρευτη. Γιατί να προσπαθήσεις να γνωρίσεις πραγματικά κάποιον, να δουλέψεις τις δυσκολίες, να κάνεις υπομονή, όταν μπορείς απλά να ξαναμπείς στην εφαρμογή και να βρεις πέντε καινούργιους μέσα σε πέντε λεπτά;
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος επιφανειακών επαφών, ghosting (της ξαφνικής εξαφάνισης χωρίς εξήγηση) και situationships (των ασαφών σχέσεων). Γινόμαστε πιο κυνικές, υψώνουμε τα τείχη μας και καταλήγουμε να πιστεύουμε ότι “δεν υπάρχουν πια καλοί άντρες/γυναίκες εκεί έξω”, ενώ στην πραγματικότητα, το ίδιο το εργαλείο που χρησιμοποιούμε μας εμποδίζει να τους δούμε.
Δεν φταίνε τα apps αυτά καθαυτά. Είναι απλώς εργαλεία. Το πρόβλημα είναι πώς τα χρησιμοποιούμε. Η λύση δεν είναι απαραίτητα να τα διαγράψουμε όλα (αν και ένα διάλειμμα πάντα βοηθάει), αλλά να αλλάξουμε την οπτική μας. Να θυμόμαστε ότι η αφθονία είναι μια ψευδαίσθηση. Μπορεί να υπάρχουν χιλιάδες προφίλ, αλλά οι άνθρωποι με τους οποίους μπορούμε να συνδεθούμε ουσιαστικά είναι, και πάντα θα είναι, σπάνιοι.
Ίσως ήρθε η ώρα να επιβραδύνουμε. Να κάνουμε λιγότερα swipes και περισσότερες ουσιαστικές συζητήσεις. Να δίνουμε μια δεύτερη ευκαιρία σε κάποιον που δεν ήταν “τέλειος” στο πρώτο ραντεβού. Να θυμόμαστε ότι η αγάπη δεν είναι κάτι που βρίσκεις έτοιμο σε μια βιτρίνα, αλλά κάτι που χτίζεις με κόπο, χρόνο και αμοιβαία ευαλωτότητα. Και αυτό δεν χωράει σε καμία οθόνη κινητού.
QUICK TRUTH BOX
- Το “παράδοξο της επιλογής”: Όσο περισσότερες επιλογές έχουμε, τόσο λιγότερο ικανοποιημένοι νιώθουμε με αυτή που τελικά κάνουμε.
- Τα apps μας εκπαιδεύουν να βλέπουμε τους ανθρώπους σαν προϊόντα προς κατανάλωση, όχι σαν οντότητες προς ανακάλυψη.
- Η νοοτροπία “thank you, next” μας εμποδίζει να επενδύσουμε χρόνο και προσπάθεια σε μια γνωριμία, σαμποτάροντας πιθανές καλές σχέσεις.
- Η πραγματική σύνδεση απαιτεί χρόνο και ατέλεια, δύο πράγματα που ο αλγόριθμος δεν αγαπάει.
Βιβλιογραφικές Αναφορές:
- Schwartz, B. (2004). The Paradox of Choice: Why More Is Less. Harper Perennial.
- Ansari, A., & Klinenberg, E. (2015). Modern Romance. Penguin Press.
